El Atmanın Önlenmesi (Müdahalenin Men’i), Kal (Yıkım) ve Ecrimisil Davası: TMK m. 683 Rehberi
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 683 uyarınca bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir; malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız el atmanın önlenmesini (müdahalenin men’i) de dava edebilir. Av. Enes Nergiz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu (Antalya Barosu Sicil No: 6281), arsa, tarla, konut ve işyerlerine yönelik haksız işgallerin sonlandırılması, kaçak yapıların yıkımı (kal) ve geriye dönük ecrimisil (haksız işgal tazminatı) davalarını yürütmektedir.
TMK m. 683 ve m. 995 Kapsamında Mülkiyeti Koruyan Davalar Tablosu
| Dava Türü | Yasal Dayanak | Görevli ve Yetkili Mahkeme | Zamanaşımı ve Hukuki Sonuç |
|---|---|---|---|
| El Atmanın Önlenmesi (Müdahalenin Men’i) | 4721 s. TMK m. 683/2 | Taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi (HMK m. 12 kesin yetki) | Mülkiyet hakkına dayandığından hak düşürücü süre veya zamanaşımına tabi değildir; işgal sürdüğü sürece açılabilir |
| Kal (Muhdesatın Yıkımı / Sökülmesi) Talebi | TMK m. 683, m. 722–724 | Asliye Hukuk Mahkemesi | Taşınmaz üzerine haksız ve kötüniyetli olarak inşa edilen duvar, bina veya tesisin masrafı davalıya ait olmak üzere yıkılması |
| Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Davası | TMK m. 995 | Asliye Hukuk Mahkemesi | Dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık dönem için en az emsal kira bedeli tutarında tazminat |
| Paydaşlar Arasında El Atmanın Önlenmesi ve Ecrimisil | TMK m. 688–693 & m. 995 | Asliye Hukuk Mahkemesi | Diğer paydaşın kullanımını engelleyen paydaşa karşı (ecrimisil için kural olarak intifadan men şartıyla) açılır |
Sıkça Sorulan Sorular (SSS) — El Atmanın Önlenmesi (Müdahalenin Men’i) Davası
El atmanın önlenmesi (müdahalenin men’i) davası kimlere karşı ve hangi mahkemede açılır?
Tapulu bir taşınmazı (konut, dükkan, arsa, tarla) kira sözleşmesi veya ayni/şahsi bir hakka dayanmaksızın haksız olarak kullanan, sınır tecavüzünde bulunan veya malikin kullanımını engelleyen üçüncü kişilere ya da diğer paydaşlara karşı taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır.
El atmanın önlenmesi davasında zamanaşımı süresi var mıdır?
Hayır. Müdahalenin men’i davası ayni bir hak olan mülkiyet hakkına (TMK m. 683) dayandığından, haksız el atma (işgal) devam ettiği sürece hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye bağlı olmaksızın her zaman açılabilir; ancak birlikte talep edilen ecrimisil (haksız işgal tazminatı) dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
Komşu parsel sahibinin arsaya taşkın inşaat yapması veya duvar örmesi halinde yıkım (kal) istenebilir mi?
Evet. Haksız el atma taşınmaz üzerine bina, duvar, çit yapma veya ağaç dikme şeklinde gerçekleşmişse, davacı el atmanın önlenmesiyle birlikte bu yapıların yıkılmasını (kal’ini) talep edebilir; mahkeme fen ve inşaat bilirkişileriyle yerinde keşif yaparak taşkın kısmın yıkımına karar verir.
Hisseli (paylı) taşınmazda paydaşlardan birinden ecrimisil istemek için 'intifadan men' şartı nedir?
Paylı veya elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazlarda paydaşlardan birinin diğer paydaşlardan ecrimisil isteyebilmesi için, dava açmadan önce taşınmazdan yararlanma iradesini karşı tarafa bildirmesi ('intifadan men' etmesi) kuraldır. Ancak taşınmazın kira geliri getiren bir yer olması (işyeri, kiradaki konut), doğal ürün veren bir tarım arazisi (meyve bahçesi) olması veya davacının daha önce ortaklığın giderilmesi/el atmanın önlenmesi davası açmış olması hallerinde intifadan men şartı aranmaz.
Mahkemenin verdiği el atmanın önlenmesi kararı icraya konulmak için kesinleşmek zorunda mıdır?
HMK m. 350/2 ve İİK m. 27 uyarınca taşınmazın aynına (mülkiyetine veya sınırlı ayni haklara) ilişkin hükümler kesinleşmedikçe icra edilemez; ancak mülkiyet çekişmesi bulunmayan, yalnızca haksız işgalcinin taşınmazdan tahliyesine ve ecrimisile ilişkin müdahalenin men’i kararları kesinleşmesi beklenmeksizin icraya konulabilir.
İlgili Uzmanlık Alanlarımız: İstihkak Davası | Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) | Gayrimenkul ve Tapu Hukuku
Merkez Ofis: Hacet Mah., Adliye Cad., Göret Apt., No: 13, Kat: 3, Daire: 5, 07400 Alanya / Antalya (Alanya Adliyesi Karşısı) • Tel / WhatsApp: +90 553 417 23 13
Yasal Uyarı: İşbu içerik Türkiye Barolar Birliği meslek kurallarına uygun olarak yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaylara ilişkin hukuki mütalaa yerine geçmez.


