İstihkak Davası Rehberi: İcra Haczinde İstihkak (İİK m. 96–99) ve Mülkiyete Dayalı İstihkak (TMK m. 683)

Anasayfa / Makalelerimiz / İstihkak Davası Rehberi: İcra Haczinde İstihkak (İİK m. 96–99) ve Mülkiyete Dayalı İstihkak (TMK m. 683)

İstihkak Davası Rehberi: İcra Haczinde İstihkak (İİK m. 96–99) ve Mülkiyete Dayalı İstihkak (TMK m. 683) | Av. Enes Nergiz

İstihkak Davası Rehberi: İcra Haczinde İstihkak (İİK m. 96–99) ve Mülkiyete Dayalı İstihkak (TMK m. 683)

Türk hukukunda 'istihkak davası' iki ayrı kanuni düzenlemede karşımıza çıkar: Birincisi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK m. 96–99) kapsamında borçlunun borcu nedeniyle üçüncü kişiye ait taşınır malların haczedilmesi üzerine İcra Hukuk Mahkemesinde açılan hacizde istihkak davası; ikincisi ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 683) kapsamında malikin malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı genel mahkemede açtığı mülkiyete dayalı istihkak davasıdır. Av. Enes Nergiz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu (Antalya Barosu Sicil No: 6281), her iki dava türünde de mülkiyetin korunması ve haczin kaldırılması süreçlerini yürütmektedir.

İİK m. 96–97 ile İİK m. 99 Hacizde İstihkak Prosedürleri Karşılaştırma Tablosu

KriterMalın Borçlu (veya Birlikte) Elinde Haczi (İİK m. 96–97)Malın Üçüncü Kişi Elinde Haczi (İİK m. 99)
Mülkiyet KarinesiKarine malın borçluya ait olduğu yönündedir (İİK m. 97/a); ispat yükü üçüncü kişidedirKarine malın zilyet olan üçüncü kişiye ait olduğu yönündedir; ispat yükü alacaklıdadır
İstihkak İddiası SüresiHaczi öğrenmeden itibaren 7 gün içinde İcra Müdürlüğüne istihkak iddiası bildirilirHaciz tutanağına üçüncü kişi lehine İİK m. 99 şerhi düşülür
Davayı Açacak Taraf ve Süreİcra Hukuk Mahkemesinin takibin devamı/ertelenmesi kararından (veya doğrudan tebliğden) itibaren 7 gün içinde Üçüncü Kişi dava açarİcra Müdürünün verdiği 7 günlük kesin süre içinde Alacaklı üçüncü kişiye karşı İcra Hukuk Mahkemesinde dava açar
Görevli Mahkeme ve Tazminatİcra Hukuk Mahkemesi; haksız çıkan üçüncü kişiye en az %20 tazminat (takibin ertelenmesi kararı alınmışsa)İcra Hukuk Mahkemesi; alacaklı 7 gün içinde dava açmazsa mal üzerindeki haciz kendiliğinden kalkar

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) — İstihkak Davası

Haciz sırasında üçüncü kişiye ait mallar haczedilirse kaç gün içinde istihkak iddiasında bulunulmalıdır?

İİK m. 96 uyarınca borçlu veya malın sahibi olan üçüncü kişi, haciz sırasında bizzat hazır bulunuyorsa haciz anında, hazır bulunmuyorsa haczi öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde İcra Müdürlüğüne başvurarak istihkak iddiasında bulunmak zorundadır; aksi halde aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder.

İİK m. 97 ile İİK m. 99 arasındaki fark neden çok önemlidir?

Haciz mahallinde mal borçlunun elinde veya borçlu ile üçüncü kişinin birlikte bulunduğu yerde haczedilmişse İİK m. 96–97 uygulanır ve davayı 7 gün içinde üçüncü kişi açıp mülkiyeti güçlü delillerle (fatura, banka dekontu, vergi levhası) ispatlamak zorundadır. Buna karşılık haciz yapılan işyeri tamamen üçüncü kişiye aitse ve borçlu orada bulunmuyorsa haciz İİK m. 99’a göre yapılır; bu durumda davayı 7 gün içinde alacaklı açmak ve malın borçluya ait olduğunu ispatlamak zorundadır.

İstihkak davası açılması hacizli malların satışını kendiliğinden durdurur mu?

İİK m. 97 uyarınca üçüncü kişinin istihkak iddiasında dosya İcra Hukuk Mahkemesine gönderildiğinde, mahkeme teminat karşılığında 'takibin ertelenmesine' karar verirse satış durur; mahkeme 'takibin devamına' karar verirse satış durmaz. İİK m. 99 uyarınca alacaklının açtığı istihkak davasında ise dava sonuçlanıncaya kadar malın satışı yapılamaz.

İstihkak davasında sadece fatura ibraz etmek mülkiyeti ispatlamaya yeterli midir?

Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre, özellikle borçlunun elinde yapılan hacizlerde (İİK m. 97/a) her zaman düzenlenmesi mümkün olan adi fatura tek başına mülkiyet karinesinin aksini ispata yeterli görülmemekte; faturanın ticari defter kayıtları, resmi banka ödeme dekontları ve haciz tarihinden önce düzenlenmiş kira/vergi levhası kayıtlarıyla desteklenmesi aranmaktadır.

Haczedilen mal dava açılmadan satılmışsa üçüncü kişi parasını geri alabilir mi?

İİK m. 97/16 uyarınca istihkak davası devam ederken hacizli mal satılmışsa hakim, satılan malın bedelinin yargılama sonuna kadar alacaklıya ödenmemesi veya teminat karşılığında ödenmesi konusunda karar verir; mal daha önce satılıp bedeli alacaklıya ödenmişse üçüncü kişi genel mahkemede sebepsiz zenginleşme davası açabilir.

Hukuki İnceleme ve Yazar: Av. Enes Nergiz (Antalya Barosu Sicil No: 6281 | TBB Sicil No: 165632) • Yayın / Güncelleme:
Merkez Ofis: Hacet Mah., Adliye Cad., Göret Apt., No: 13, Kat: 3, Daire: 5, 07400 Alanya / Antalya (Alanya Adliyesi Karşısı) • Tel / WhatsApp: +90 553 417 23 13
Yasal Uyarı: İşbu içerik Türkiye Barolar Birliği meslek kurallarına uygun olarak yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaylara ilişkin hukuki mütalaa yerine geçmez.
WhatsApp İletişim — Av. Enes Nergiz
Telegram İletişim — Av. Enes Nergiz