Sınır Dışı Etme (Deport) Kararı: YUKK m. 53–55 Kapsamında 7 Günlük İptal Davası ve Hukuki Başvuru Yolları
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK m. 52–60) uyarınca kamu düzeni, kamu güvenliği, vize/ikamet süresi ihlali veya çalışma izinsiz çalışma gibi sebeplerle valiliklerce alınan sınır dışı etme (deport) kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılması ve 1 aydan 5 yıla kadar giriş yasağı konulması sonucunu doğurur. Av. Enes Nergiz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu (Antalya Barosu Sicil No: 6281), 7 günlük kanuni süre içinde İdare Mahkemesinde sınır dışı iptal davası açarak geri gönderme işlemini durdurmakta ve Geri Gönderme Merkezi (GGM) idari gözetim kararlarına itiraz etmektedir.
YUKK m. 54 Sınır Dışı Sebepleri ve YUKK m. 53–57 Yargısal Başvuru Tablosu
| YUKK Hükmü | Kapsamı ve Uygulama Alanı | Görevli Mahkeme ve Başvuru Süresi | Hukuki Koruma Etkisi |
|---|---|---|---|
| Sınır Dışı Kararına Karşı İptal Davası (YUKK m. 53/3) | YUKK m. 54 kapsamında valilikçe alınan tüm sınır dışı etme kararları | Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren valiliğin bulunduğu yer İdare Mahkemesi | Dava açılması ve idareye bildirilmesiyle yabancı dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilemez; İdare Mahkemesi kararı kesindir |
| Sınır Dışı Kararı Alınamayacaklar (YUKK m. 55 & m. 4) | Geri gönderileceği ülkede ölüm cezası, işkence riski olanlar, seyahati riskli ağır hastalar/hamileler ve insan ticareti mağdurları | İl Göç İdaresi (İnsani İkamet m. 46) ve İdare Mahkemesi | Geri göndermeme (non-refoulement) ilkesi gereği sınır dışı kararı iptal edilir |
| İdari Gözetim ve Alternatif Yükümlülükler (YUKK m. 57 & m. 57/A) | Geri Gönderme Merkezinde (GGM) 6+6 aya kadar tutma kararı | Sulh Ceza Hakimliği (süre sınırı yoktur; hakimlik 5 gün içinde kesin karar verir) | Sabit adres ve kaçma şüphesi bulunmaması halinde imza/bildirim yükümlülüğüyle GGM’den tahliye |
| Terke Davet (YUKK m. 56) | Kaçma ve kaybolma riski bulunmayan yabancılara Türkiye’den kendi imkanlarıyla çıkmaları için süre tanınması | 15 günden az olmamak üzere 30 güne kadar çıkış süresi | Süresinde çıkan ve idari para cezasını ödeyenlere giriş yasağı uygulanmayabilir (YUKK m. 9) |
Sıkça Sorulan Sorular (SSS) — Sınır Dışı Etme (Deport) Kararı
Sınır dışı etme kararına itiraz süresi kaç gündür ve süre kaçırılırsa ne olur?
6458 sayılı YUKK m. 53/3 uyarınca sınır dışı etme kararına karşı kararın yabancıya veya yasal temsilcisine/avukatına tebliğinden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılması zorunludur; 7 günlük süre hak düşürücü nitelikte olup süresi içinde dava açılmazsa sınır dışı kararı kesinleşir ve icra edilir.
İdare Mahkemesinde 7 gün içinde dava açılması yabancının uçakla gönderilmesini durdurur mu?
Evet. YUKK m. 53/3 hükmü ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararları uyarınca, 7 günlük süre içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılması ve dava açıldığının ilgili İl Göç İdaresi / Geri Gönderme Merkezine bildirilmesiyle sınır dışı etme işlemi kanunen kendiliğinden durur; yargılama sonuçlanmadan yabancı sınır dışı edilemez.
Sadece hakkındaki bir ceza soruşturması veya beraatle sonuçlanan dava nedeniyle yabancı sınır dışı edilebilir mi?
Anayasa Mahkemesi ve İdare Mahkemelerinin yerleşik kararlarına göre; masumiyet karinesi gereği henüz kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmayan, takipsizlik (KYOK) veya beraatle sonuçlanan ya da kamu düzeni/güvenliği açısından somut ve güncel bir tehlike oluşturduğu ortaya konulamayan hallerde verilen sınır dışı kararları hukuka aykırı bulunarak iptal edilmektedir.
Türk vatandaşı ile evli olan veya Türkiye’de çocuğu bulunan yabancı hakkında sınır dışı kararı verilebilir mi?
Anayasa m. 41 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m. 8 (Aile Hayatına Saygı Hakkı) uyarınca, Türkiye’de kurulu bir aile hayatı bulunan yabancılar hakkında alınan sınır dışı kararlarında 'demokratik toplumda gereklilik ve ölçülülük' denetimi yapılır; aile birliğini orantısız şekilde parçalayan sınır dışı kararları İdare Mahkemesince iptal edilir.
Sınır dışı iptal davası kazanıldığında yabancı Geri Gönderme Merkezinden hemen çıkar mı?
İdare Mahkemesince sınır dışı etme kararının iptaline karar verildiğinde idari gözetimin hukuki dayanağı ortadan kalkar; ayrıca dava devam ederken dahi Sulh Ceza Hakimliğine yapılan YUKK m. 57/6 başvurusuyla yabancının GGM’den serbest bırakılması sağlanabilir.
İlgili Uzmanlık Alanlarımız: İdari Gözetim Kararı ve Alternatif Yükümlülükler | Deport ve GGM Avukatı | V-69 ve V-154 Tahdit Kodları | Türkiye’ye Giriş Yasağı Sorgulama
Merkez Ofis: Hacet Mah., Adliye Cad., Göret Apt., No: 13, Kat: 3, Daire: 5, 07400 Alanya / Antalya (Alanya Adliyesi Karşısı) • Tel / WhatsApp: +90 553 417 23 13
Yasal Uyarı: İşbu içerik Türkiye Barolar Birliği meslek kurallarına uygun olarak yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaylara ilişkin hukuki mütalaa yerine geçmez.
